Wskazania do terapii biofeedback

Do metody biofeedback podchodzimy z entuzjazmem i pasją, jednak dalecy jesteśmy od traktowania tej metody jako panaceum na wszystkie dolegliwości. Niemniej, nasze doświadczenie terapeutyczne pokazuje, że w wielu przypadkach terapia biofeedback pozytywnie wpływa na Pacjentów, którzy przychodzą do nas z różnymi problemami.

Najważniejszym kryterium rozpoczęcia treningu jest spójność oceny subiektywnej trenującego (lub jego rodzica) z obiektywną mapą aktywności jego mózgu (badaniem QEEG). Jeżeli rodzic narzeka na problemy szkolne dziecka, a rozkład i organizacja fal jest w normie, nie podejmujemy się treningu. Przyczyny problemów mogą być gdzie indziej i wówczas sugerujemy inny rodzaj terapii.

Poniżej prezentujemy zaburzenia zachowania i zaburzenia poznawcze, z jakimi przychodzą do nas Pacjenci. Przy każdym z zaburzeń opisujemy jego symptomy, a także wskazujemy jakie obszary kory mózgowej odpowiadają za ich występowanie (w międzynarodowej notacji montażu elektrod 10-20).

1. Deficyt uwagi

Nie przywiązuje uwagi do szczegółów
Popełnia bezmyślne błędy w szkole lub przy wykonywaniu innych zajęć
Ma trudności ze skupieniem i utrzymaniem uwagi w szkole lub podczas zabawy
Bardzo łatwo rozprasza się, zwłaszcza przez hałasy
Odwraca się w klasie, rozmawia z kolegami, nie słucha, co się mówi na lekcji
Wydaje się, że nie słucha tego, co się bezpośrednio do niego mówi
Nie stosuje się do wskazówek i poleceń nauczycieli, rodziców
Nie jest w stanie dokończyć rozpoczętej pracy
Entuzjastycznie zabiera się za zadanie, ale trudno jest mu doprowadzić do końca
Unika lub niechętnie podejmuje zadania, które wymagają wydłużonego wysiłku umysłowego
Zwleka z zabraniem się za pracę domową, odrabianie lekcji trwa długo i z małymi efektami
Gubi przedmioty, rzeczy niezbędne do wykonania zadań (zabawki, przybory szkolne, zeszyty, książki lub narzędzia)
Roztargniony, zapomina co ma zrobić, ale pamięta co się wydarzyło (nie ma problemu z odtwarzaniem)
Lubi marzyć, ma wzmożoną wyobraźnię, „odpływa w świecie fantazji”
W pracach pisemnych często są niedokończone akapity, zdania, wyrazy, gubione litery
Wypracowania nie mają logicznego ciągu, są chaotyczne

2. Problemy z decydowaniem i planowaniem

Ma trudności z podejmowaniem decyzji
Zwleka z decyzją o zakupie czegoś, wyborem ubrania, miejsca wakacji, zastanawia się zbyt długo
Ma trudności z organizowaniem myśli, myśli chaotycznie, w sposób nieuporządkowany
Ma problemy z planowaniem działań, układaniem list rzeczy do zrobienia
Nie spełnia się w roli organizatora: wycieczki, zabawy, projektu

3. Brak motywacji

Brakuje mu motywacji do robienia czegoś dla innych
Nie ma motywacji do robienia różnych rzeczy dla siebie
Nie jest zainteresowany zajęciami rekreacyjnymi, zabawami
Nie interesuje się innymi: czym się zajmują, co robią, jak się czują, jakie mają plany
Nic nie chce zmieniać, poprawiać, zdobywać w swoim życiu (minimalista)

4. Impulsywność

Wyrywa się do odpowiedzi zanim zostanie postawione pytanie (choć nie zawsze zna odpowiedź)
Nie potrafi poczekać na swoją kolej np. podczas zabawy, przy wydawaniu posiłków
Przerywa lub przeszkadza innym (wtrąca się do rozmowy lub zabawy)
Wybuchowy, skłonny do kłótni, „rzuca talerzami”, trzaska drzwiami
Ma wyrzuty, że nie może kontrolować swojego zachowania
W trakcie zabawy, gry jak coś nie idzie po jego myśli przerywa i porzuca zabawę/grę
Wygłupia się w klasie, w zespole, zachowuje się jak „klasowy błazen”
Mówi, co myśli, bez względu na to czy dotknie to innych
Inni czują się nieswojo w jego obecności, bo nie wiedzą, co powie, co zrobi – jest nieprzewidywalny
Przeskakuje z jednego projektu/aktywności/zainteresowania do innego bez dokończenia każdego z nich (brak wytrwałości)
Dąży do tego, aby w centrum uwagi, aby zostać duszą towarzystwa
„Robi zanim pomyśli”
„Wściekłość drogowa” – krzyczy na innych, pogania kierowców, przeklina w czasie jazdy

5. Nadruchliwość

Stale poszukuje zajęć związanych z ruchem
Biega, jest „jak nakręcony” zarówno w domu jak i w szkole
Niespokojnie porusza, bębni palcami lub stopami, wierci się na krześle
Wstaje z miejsca podczas lekcji lub w innych sytuacjach wymagających spokojnego siedzenia, chodzi po klasie
Jest nadmiernie gadatliwy – mówi za dużo i za szybko
Ma trudności ze spokojnym bawieniem się lub odpoczynkiem, gdy ma coś wykonać na miejscu, w skupieniu nie może wtedy zapanować nad własnym pobudzeniem ruchowym
Konieczność ograniczenia ruchu (np. w klasie) powoduje wykonywanie czynności „zastępczych”: wymachiwanie nogami, manipulowanie przedmiotami, ogryzanie ołówków, bazgranie po zeszycie itp.
Wykonuje wiele drobnych, niepotrzebnych ruchów, np. bazgrze po zeszycie, obgryza ołówek, skrobie po ławce.

6. Spowolnienie

Czuje się słaby, zmęczony
Ma bardzo mało energii, szybko się męczy
Jest powolny, porusza się powoli
Jest mało mówny, mówi powoli
Sprawia wrażenie zmęczonego
Ma trudności z gromadzeniem energii do zainicjowania jakiegoś działania

7. Sprawność manualna - motoryka mała

Ma trudności z zadaniami manualnymi, wymagającymi precyzji:
- nawlekanie igły,
- zapinanie bransoletki lub łańcuszka
- najechaniu kursorem na ekranie komputera
- majsterkowanie, składanie modeli
Później niż rówieśnicy zaczął posługiwać się przedmiotami codziennego użytku
Brzydkie pismo, pisze jak „kura pazurem”:
- kształty liter uproszczone, litery nie dokończone w kształcie
- zmiana wielkości i nachylenia liter
  litery „drukowane”, brak wiązania liter
- za duże lub za małe odstępy liter w wyrazach lub między wyrazami
Unika zabaw plastycznych wymagających manualnej precyzji (plastelina, glina, piasek, farby)
Wolne tempo wykonywanych czynności manualnych

8. Sprawność ruchowa

Ma trudności z zadaniami manualnymi, wymagającymi precyzji:
- nawlekanie igły,
- zapinanie bransoletki lub łańcuszka
- najechaniu kursorem na ekranie komputera
- majsterkowanie, składanie modeli
Później niż rówieśnicy zaczął posługiwać się przedmiotami codziennego użytku
Brzydkie pismo, pisze jak „kura pazurem”:
- kształty liter uproszczone, litery nie dokończone w kształcie
- zmiana wielkości i nachylenia liter
  litery „drukowane”, brak wiązania liter
- za duże lub za małe odstępy liter w wyrazach lub między wyrazami
Unika zabaw plastycznych wymagających manualnej precyzji (plastelina, glina, piasek, farby)
Wolne tempo wykonywanych czynności manualnych

9. Integracja sensoryczna

Zakłócenia koordynacji wzrokowo- ruchowej w zabawach i zadaniach, w których ruch odbywa się pod kontrolą wzroku:
- rzucanie i chwytanie piłki
- gra w klasy
- kopanie piłki, która jest w ruchu
Ma trudności ze skakanką
Ma problemy z układaniem klocków Lego
Ma problem z układaniem puzzli
Jeśli ktoś krzyknie „zejdź z drogi’ lub „odejdź na bok”, nie wie w którą stronę ma się poruszyć
Popełnia błędy przy przepisywaniu z tablicy
Ma trudności przy pisaniu ze słuchu (ktoś dyktuje tekst do zanotowania)

10. Zachowania kompulsywne

Przesadnie często wykonuje pewne czynności, np. mycie rąk, liczenie jakiś przedmiotów
Często powtarza jakieś słowa, zwroty
Sprawdza kilka razy czy coś zrobił, np.: wyłączył żelazko, zamknął drzwi, zgasił światło, wyłączył telewizor
Ma tendencje do rozmawiania ciągle na ten sam temat, opowiadania tych samych historii, używania tych samych wyrażeń
Powtarzające się manieryzmy ruchowe, np. trzepotanie lub kręcenie palcem, ręką, lub złożone ruchy całego ciała
Bardzo głębokie zainteresowania bardzo wąską dziedziną, np. jakiś gatunek ptaków, model samochodu

11. Zachowania rutynowe

Lubi wykonywać codzienne czynności stale w ten sam sposób, rutynowo
Trudno jest mu odejść od rutyny, wyjść poza utarte schematy myślenie, działania
Przeszkadza mu, gdy ustalony rytm dnia jest w jakiś sposób zakłócony
Lubi, gdy każda aktywność, w której ma brać udział jest starannie zaplanowana
Utrzymuje rzeczy w przesadnym (w porównaniu do innych) porządku
Czuje, że musi kontrolować ludzi i sytuacje w swoim otoczeniu
Denerwuje się, gdy musi przerwać to co robi i nie może kontynuować swoich działań
Jeżeli z jakiegoś powodu musi przerwać to co robi, ma problem z natychmiastowym powrotem do tego zajęcia
Nie lubi robić wiele rzeczy równocześnie
Ma kłopoty z wyobrażeniem sobie, jak by to było, gdyby był kimś innym
Ma problemy z wymyślaniem historyjek, bajek
Powtarzające się manieryzmy ruchowe, np. trzepotanie lub kręcenie palcem, ręką, lub złożone ruchy całego ciała
Ma tendencje do rozmawiania ciągle na ten sam temat, opowiadania tych samych historii, używania tych samych wyrażeń

12. Perfekcjonizm

Potrafi być tak zaabsorbowany jednym tematem, że nie zauważa niczego więcej
Tak bardzo skupia się na perfekcyjnym wykonywaniu zadań, że nie udaje mu się wykonać je do końca
Praca lub szkoła jest o wiele ważniejsze dla niego niż znajomi, przyjaciele, rodzina
Niechętnie powierza pracę innych, chyba że zgodzą się na jego sposób wykonania tej pracy
Nie potrafi być „nieproduktywny”, nie umie „nic nie robić”
Musi wykonać pewne czynności bardzo powoli, aby uzyskać pewność, że są zrobione poprawnie
Jeżeli coś mówi, to często nie dopuszcza innych do głosu
Zauważa szczegóły, które nie są widoczne dla innych

13. Zachowania opozycyjno-buntownicze

Łamie zasady tylko dlatego, że tak chce
Kłóci się, sprzecza, wszystko kwestionuje
Celowo dokonuje rzeczy, które denerwują innych ludzi (np. zabiera nakrycia głowy)
Czynnie buntuje się przeciwko przepisom, zasadom lub odmawia spełnienia próśb innych, np. odmawia wykonania obowiązków w domu
Nie uznaje autorytetów
Wykazuje zmienność nastrojów
Oskarża innych za swoje własne błędy lub złe zachowanie
Jest drażliwy lub łatwo go wyprowadzić z równowagi
Jest zły i zawzięty
Celowo łamie powszechnie akceptowalne zasady zachowania
Przeklina lub używa obscenicznego języka
Jest mściwy i karzący

14. Uzależnienia

Pojęcie „uzależnienia” należy traktować szeroko, to znaczy nie tylko jako nadużywanie narkotyków, leków, alkoholu i papierosów, ale również wielu innych wymykających się spod kontroli zachowań, np. gry hazardowe, automaty, oglądanie telewizji, przeglądanie Internetu, gry komputerowe, portale społecznościowe, uzależnienie od pracy (pracoholizm), środki nasenne, leki przeciwbólowe, suplementy diety, słodycze.

Wielokrotnie podejmował nieudane próby kontrolowania, ograniczania lub zaprzestania uzależnienia
Z powodu uzależnienia stracił pracę lub możliwość awansu, (nie otrzymał promocji do następnej klasy lub ma słabe oceny)
Utracił lub pogorszył relacje z innymi ludźmi z powodu poświęcania zbyt dużej ilości czasu dla uzależnienia
Potrafi okłamywać bliskich w celu ukrycia własnego uzależnienia
Czuje niepokój, depresję lub wręcz fizycznie choruje, kiedy ogranicza uzależnienie
Z czasem odczuwa potrzebę zwiększania „jednostek” uzależnienia
Często myśli o swoim uzależnieniu – nie może doczekać się kolejnego razu
Ma poczucie winy z powodu uzależnienia

15. Rozumienie sygnałów niewerbalnych

Trudno mu odgadnąć co jakaś osoba myśli lub co czuje na podstawie jej wyrazu twarzy
Ma trudności ze odczytaniem, co ludzie o nim myślą dopóki nie ubiorą tego w słowa
Nie rozumie z czego i dlaczego inni śmieją się
Trudno mu odgadnąć czy ktoś mówi żartem czy serio
Nie chwyta sarkast